PROGRAMA DELEGACIÓN A CORUÑA: APOIO ÁS PERSOAS REFUXIADAS E DESPRAZADAS

Millóns de persoas no mundo ven obrigadas a abandonar os seus fogares e desprazarse ata outras rexións ou refuxiarse noutros países como consecuencia de conflitos armados, persecucións relixiosas, étnicas, fames negras ou catástrofes naturais. A poboación desprazada forzosamente foi aumentando nos últimos anos ata chegar á cifra máis alta da Historia: 65,3 millóns de persoas.

O documento de Políticas de Cooperación Internacional de Entreculturas inclúe entre as modalidades de acción, o traballo en acción humanitaria, que foi gañando peso na actividade da organización co paso dos anos.

Esta liña de traballo, que complementa o noso labor de cooperación para o desenvolvemento, comprende dous eixos:

  • Axuda de emerxencia proporcionada con carácter de urxencia: consiste na provisión de bens e servizos esenciais para a supervivencia inmediata e a atención de primeiras necesidades (alimento, auga, atención sanitaria...)
  • Axuda humanitaria ligada a procesos de rehabilitación nun sentido amplo: esta liña de traballo concrétase no acompañamento e defensa de persoas refuxiadas e desprazadas, a recuperación dos seus medios de vida e a rehabilitación de servizos sociais básicos, principalmente os educativos, vinculados ao desenvolvemento.


SUDÁN DO SUR, LÍBANO E MÉXICO
TRES EXEMPLOS DO NOSO TRABALLO CON PERSOAS REFUXIADAS E DESPRAZADAS

Tras a súa independencia de Sudán en 2011, Sudán do Sur converteuse no país máis novo do mundo. Con todo, lonxe de alcanzar a paz tras a secesión, empezou a experimentar os seus propios conflitos internos por mor das disputas políticas entre os seus líderes. Tanto é así que na actualidade máis de 1 millón de persoas fuxiron do país buscando refuxio nos países veciños, e outros 1,7 millóns desprazáronse a outras zonas de Sudán do Sur algo máis seguras.

O Servizo Xesuíta a Refuxiados, a organización no terreo cuxa labor apoiamos desde Entreculturas, traballa no condado de Maban, situado no Estado do Alto Nilo, ao nordés do país. Nesta zona conflúen tres poboacións diferentes: máis de 130.000 persoas refuxiadas sudanesas que se atopan agora atrapadas entre as dúas guerras, máis de 15.000 persoas desprazadas internas sursudanesas e a propia poboación local (65.000 persoas aproximadamente).

Como non é difícil de imaxinar, no medio desta situación prodúcense fortes tensións entre unhas poboacións e outras como consecuencia dos escasos recursos e das débiles estruturas básicas que comparten. A intervención do Servizo Xesuíta a Refuxiados procura equilibrar a atención das necesidades e garantir unha convivencia pacífica entre refuxiados, desprazados e poboación local, desde a perspectiva de priorizar sempre aos máis vulnerables, ademais de promover a actividade educativa ao redor da cal reforzar a comprensión, o apoio psicosocial e as oportunidades de futuro.

FICHA DO PROXECTO   |   VÍDEO



Desde 2011, a violencia en Siria obrigou a saír do país a 4,8 millóns de persoas. Líbano é un dos países que máis poboación siria acolle, en concreto, segundo os datos máis recentes de Nacións Unidas, Líbano acolle nestes momentos a máis de 1 millón de persoas refuxiadas procedentes de Siria. Delas, 482.608 son nenos, nenas e mozos menores de 18 anos, dos cales aproximadamente o 50% non teñen acceso á educación.

En 2014 o Goberno libanés puxo en marcha unha estratexia para dar acceso á educación aos nenos e nenas refuxiados no país: Reaching All Children with Education (RACE). Máis o certo é que este programa non está a chegar na práctica nin á metade dos menores sirios en idade escolar que viven no Líbano.

Outro problema fundamental é que a proposta non contemplou a aliñación entre as capacidades educativas dos estudantes refuxiados sirios e os requisitos do plan de estudos do Líbano. Os pequenos enfróntanse a barreiras lingüísticas significativas (en Líbano impártense certas materias en inglés e francés). Estes obstáculos, ademais da falta de espazo dispoñible, os custos de transporte, a discriminación e o acoso, as cuestións sociais e económicas, así como os regulamentos de inscrición impredecibles, son os principais obstáculos para a inscrición e asistencia dos nenos/as sirios á educación formal e non formal que se imparte a través das escolas públicas.

Ante esta situación, o Servizo Xesuíta a Refuxiados xunto a outras axencias humanitarias no país. colabora co goberno libanés para conseguir unha maior oferta educativa e permitir que un maior número de nenos e nenas refuxiados sirios incorpórense ao sistema escolar. Ademais, o enfoque do Servizo Xesuíta a Refuxiados pretende ser global e, ademais de apoiar as necesidades educativas específicas dos nenos sirios para a adaptación ao plan de estudos do Líbano, ofrece o apoio nutricional e psicosocial que os nenos e nenas requiren para prosperar na escola, así como apoio de transporte e de hixiene, tentando asegurar desta forma a asistencia regular á escola. 

FICHA DO PROXECTO   |   VÍDEO


 

“Fuximos da fame e a inseguridade”, explica María, unha muller hondureña no seu paso por México cara a Estados Unidos. Este é o clamor sentido das máis de 200 mil persoas centroamericanas que ven forzadas a emigrar cada ano. A distinción entre persoas migrantes vítimas da exclusión económica e aquelas que escapan en busca de refuxio é cada vez máis difícil, pois en moitos casos a crise económica, a violencia, a persecución e a reunificación familiar son factores que van da man e obrigan a miles de centroamericanos a deixar o seu país de orixe. O certo é que migrar é cada vez menos unha elección libre e máis unha opción imposta.

Nos últimos anos incrementouse significativamente o número de solicitantes de asilo e refuxio provenientes principalmente de Guatemala, O Salvador e Honduras, o chamado ”triángulo norte de Centroamérica”. En 2015, 108.263 persoas deste territorio, que non ten máis de 30 millóns de habitantes, foron refuxiadas ou solicitaron refuxio. Só no primeiro semestre de 2016, 39.227 persoas tiveron que fuxir dalgún destes tres países e solicitar protección internacional.

A maioría das persoas que emigran fano pola “ruta do Norte”, cara a México e Estados Unidos. O endurecemento das políticas migratorias nestes países, sumado ao escenario de violencia e criminalidade en México, fixo desta una das rutas máis perigosas do mundo, e colocou á poboación migrante nunha situación de maior vulnerabilidade e vítima de atropelos á súa integridade física, psicolóxica e sexual. Como dixo o Papa Francisco na súa visita a México en 2016: "Un paso, un camiño cargado de terribles inxustizas: escravizados, secuestrados, extorsionados, moitos irmáns nosos son froito do negocio de tráfico humano, de trátaa de persoas. Esta crise, que se pode medir en cifras, nós queremos medila por nomes, por historias, por familias...” .

Ante esta realidade, hai 15 anos a Compañía de Xesús en Centroamérica impulsou a Rede Xesuíta con Migrantes de Centroamérica, a través da articulación de 12 obras, incluídas universidades, parroquias, centros educativos, centros sociais, Fe e Alegría, que camiñan da man desde diversas dimensións de traballo. Esta rede defende que toda persoa ten dereito a vivir, traballar e realizarse humanamente e en plenitude no seu lugar ou país de orixe. Pero cando iso non é posible, ten o dereito para buscar mellores condicións de vida fóra do seu lugar de orixe.

Unha das estratexias crave da Rede Xesuíta con Migrantes en Centroamérica e Norteamérica é procurar o acompañamento integral ao longo da ruta migratoria das persoas que ven obrigadas a deixar os seus países, e que son máis vulnerables a sufrir abusos e violacións aos dereitos humanos. A rede xoga un papel importante tamén na atención a homes, mulleres, nenos e nenas que saen do país pola violencia para solicitar refuxio.

Ante os urxentes desafíos que presenta o contexto migratorio da rexión, a Rede Xesuíta con Migrantes segue crendo firmemente que moita xente pequena, facendo cousas pequenas, e traballando en rede, pode cambiar moitos mundos.   

FICHA DO PROXECTO   |   VÍDEO